Stany mieszane : mania i depresja na przemian, jednego dnia.

stany-mieszane-chad-szybkie-zmiany-objawów-depresja-mania
Mania i depresja na przemian w jednym epizodzie. Szybkozmienność objawów w epizodzie mieszanym. Emocjona.pl

Stany mieszane a szybkozmienność objawów : objawy depresji i manii mogą występować naprzemiennie. Kiedy mania i depresja przeplatają się w krótkim odstępie czasowym, np. co kilka lub kilkanaście godzin, rozpoznaje się epizod mieszany.

Jak nazwać to zjawisko? Szybkozmienność biegunów ChAD / szybkie zmiany faz w epizodzie mieszanym? Epizod mieszany typ szybkozmienny lub naprzemienny? Jeden z artykułów w jęz. ang. dzieli stany mieszane na stabilne i niestabilne.

Stany mieszane : mania i depresja na przemian, jednego dnia – spis treści :

  1. Stany mieszane w Chorobie Afektywnej Dwubiegunowej, czym jest i co o nim wiemy?
  2. Epizod, w którym mania i depresja występują na przemian.
  3. Stany mieszane, które przebiegają jak “okołodobowa zmiana faz” (ultradian), odmiana ChAD.
  4. Szybkie zmiany faz w epizodzie mieszanym, czy ChAD ultradian?
  5. Klasyfikacja ICD-10 : Choroba afektywna dwubiegunowa, obecnie epizod mieszany (31.6).
  6. Stany mieszane a szybkozmienność objawów w piśmiennictwie.
  7. Epizod mieszany szybkozmienny w praktyce. Przebieg, objawy i konsekwencje.

Stany mieszane w Chorobie Afektywnej Dwubiegunowej, czym jest i co o nim wiemy?

Stany mieszane występują w przebiegu zaburzeń afektywnych o charakterze dwubiegunowym. Oczywiście chodzi o Chorobę Afektywną Dwubiegunową. Ale też o depresję agitowaną, której oficjalnie do ChAD się nie zalicza, ale podobno opinia badaczy nie jest jednoznaczna.

Epizod mieszany w ChAD opisywany jest jako połączenie depresji i manii, ale temat jest na tyle złożony, że nie da się go zamknąć w tak wąskiej ramie. Przebieg stanów mieszanych jest bardzo indywidualny, a objawy mocno zróżnicowane. Kombinacja cech depresyjnych i maniakalnych może być właściwie dowolna.

Epizod, w którym mania i depresja występują na przemian.

W tym momencie interesuje nas dość szczególna odmiana epizodu mieszanego, a mianowicie ta, w której objawy depresji i manii nie występują jednocześnie i w tym samym momencie, ale na przemian. Dlatego można by nazwać ten rodzaj epizodu mieszanego jako typ naprzemienny lub typ szybkozmienny, a zjawisko, jako “szybkie zmiany faz w epizodzie mieszanym” lub szybkozamienność biegunów.

Objawy depresji i manii, które występują na przemian podczas trwania jednego epizodu to najprawdopodobniej rzadkość, ponieważ ciężko doszukać się informacji, które jakkolwiek opisywałyby i wyjaśniały taki przebieg stanów mieszanych. Mimo wszystko w piśmiennictwie możemy doszukać się, że taka możliwość istnieje. Ponadto w przebiegu mojej choroby afektywnej dwubiegunowej, taki epizod został udokumentowany. Poza tym przechodziłam takie epizody już wiele razy.

Stany mieszane, które przebiegają jak “okołodobowa zmiana faz” (ultradian), odmiana ChAD.

Częstotliwość zmian epizodów w chorobie afektywnej dwubiegunowej oraz czas ich trwania może być bardzo różny. Ponadto rozbieżności pod tym względem są na tyle znaczące, że poza standardowym przebiegiem, wyróżnia się trzy odmiany ChAD, w których zmiana faz jest

  • Szybka (rapid) : cztery i więcej epizodów w ciągu roku. Czas trwania od kilku dni do max. 3 miesięcy.
  • Ultraszybka (ultra-rapid): zmiany epizodów przechodzą jeden w drugi, trwają kilka dni, max. tygodni.
  • Okołodobowa (ultradian cycling): zmiana faz występuje co kilka lub kilkanaście godzin, a nawet kilka razy w ciągu doby, bez remisji. Określając inaczej, zmiana faz występuje w przeciągu 24 – 48 godzin.

Szybkie zmiany faz w epizodzie mieszanym, czy ChAD ultradian?

Epizody w chorobie afektywnej dwubiegunowej trwają zwykle od 2 tygodni do kilku miesięcy. W przypadku bardzo częstych epizodów, kilka dni lub tygodni. Natomiast żeby rozpoznać jakąkolwiek odmianę ChAD, przebieg choroby musi przez dłuższy czas przebiegać w podobny sposób, min. kilka miesięcy lub rok.

Epizody mieszane najczęściej występują, gdy w mamy do czynienia właśnie z szybką lub ultraszybką zmianą faz, a co za tym idzie trwają krócej od standardowych. Oznacza to, że stan mieszany zwykle trwa ok. kilka tygodni, max. do 3 miesięcy, przy czym ultradian, czyli okołodobowa zmiana faz utrzymuje się stale od kilku miesięcy i dalej, do tego przez wiele lat może nie ulegać zmianie. Dopiero upływ czasu lub też leki stabilizujące mogą spowodować, że przebieg choroby zmieni się na ultraszybki lub szybki.

Czy stany mieszane muszą występować na zmianę z manią lub depresją?

Stany mieszane nie występują jako oddzielna jednostka chorobowa, ale właśnie w zaburzeniu dwubiegunowym. Oznacza to, że mamy do czynienia z dwoma biegunami choroby. W epizodzie mieszanym należy rozpoznać zarówno objawy depresji, jak i (hipo)manii. Mamy zatem jakby dwa bieguny w jednym. Ale czy możliwy jest przebieg ChAD za sprawą samych epizodów mieszanych? Teoretycznie, chyba tak. Ale jedno jest pewne, żeby rozpoznać ChAD, nie trzeba udokumentować manii oraz depresji z osobna. Zobacz klasyfikację ICD-10 poniżej. Natomiast prawdopodobnie najczęściej epizod mieszany pojawia się podczas przebiegu ChAD bardzo sporadycznie lub (tak jak w moim przypadku) na przemian z depresją.

Klasyfikacja ICD-10 : Choroba afektywna dwubiegunowa, obecnie epizod mieszany (31.6).

Według ICD-10 (1997) kryteria dla rozpoznania epizodu mieszanego w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych (F31.6) przedstawiają się następująco:

  1. ” A. Obecny epizod charakteryzuje się współwystępowaniem, albo szybką zmiennością (tj. w ciągu kilku godzin) objawów hipomaniakalnych, maniakalnych i depresyjnych.
  2. B. Zarówno objawy maniakalne, jak i depresyjne, pozostają nasilone przez większość czasu w okresie co najmniej 2 tygodni.
  3. C. W przeszłości wystąpił co najmniej jeden dobrze udokumentowany epizod hipomaniakalny lub maniakalny (F30.-), epizod depresyjny (F32.-) lub afektywny mieszany (F38.00).

Źródła zapisu klasyfikacji znajdują się poniżej, w akapicie Stany mieszane w piśmiennictwie.

Klasyfikacja ICD-10, 2016 r.

F31.6 Choroba afektywna dwubiegunowa, obecnie epizod mieszany

“Pacjent miał w przeszłości co najmniej jeden autentyczny epizod hipomaniakalny, maniakalny, depresyjny lub mieszany afektywny, a obecnie wykazuje mieszankę lub gwałtowną zmianę objawów maniakalnych i depresyjnych.”

Przegląd klasyfikacji ICD-10 z 2016r. icd.who.int
Adres internetowy : https://icd.who.int/browse10/2016/en#/F31.6

Stany mieszane a szybkozmienność objawów w piśmiennictwie.

Powyższe kryteria ICD-10 (1997) widnieją m.in. w dwóch bardzo ciekawych polskich artykułach…

  1. “Stany mieszane — pozycja nozologiczna i konsekwencje kliniczne.” (Psychiatry 2015; 12, 3: 142–146) Autorzy : Lech Miłosz Giziński, Wiktor Dróżdż. Adres internetowy : https://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/view/43644/31586
  2. Koncepcje stanów mieszanych w polskich podręcznikach psychiatrii.” (Neuropsychiatria i Neuropsychologia 2008, 3, 153 – 158.) W artykule : “Przegląd koncepcji stanów mieszanych w polskiej literaturze psychiatrycznej od czasów pierwszych podręczników do współczesnych.” Autorzy : Joanna Grajkowska, Iwona Koszewska. Adres internetowy : https://www.researchgate.net/publication/298208916_Koncepcje_stanow_mieszanych_w_polskich_podrecznikach_psychiatrii

Artykuł : “Leczenie stanów mieszanych w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej.”

autorzy : Łukasz Święcicki, Marlena Sokół-Szawłowska.

Link do artykułu : “Leczenie stanów mieszanych w przebiegu
choroby afektywnej dwubiegunowej”
(Psychiatry 2013; 10, 3–4: 134–138). Adres internetowy : https://journals.viamedica.pl/psychiatria/article/viewFile/36419/26217

We wstępie powyższej pracy została przedstawiona definicja i klasyfikacja stanów mieszanych w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Z tekstu dowiadujemy się, że wg. klasyfikacji ICD-10 do rozpoznania epizodu mieszanego w ChAD “wymagane jest ujawnianie przez pacjenta objawów manii, hipomanii i depresji lub szybkie zmiany takiego obrazu.” Przy tym obie grupy objawów utrzymują się przez większość czasu trwania epizodu.

Artykuł : “Stan mieszany” (Grupa Synapsis Online)

O szybkozmienności objawów w epizodzie mieszanym wspomniano również tutaj : “Stan mieszany” online.synapsis.pl (2009), a oto fragment który nas interesuje : “Objawy te mogą bowiem ze sobą współistnieć albo przechodzić jedne w drugie w ciągu kilku – kilkunastu godzin.” autor : Stanisław Porczyk. Adres internetowy : http://online.synapsis.pl/Slowniczek/Stan-mieszany.html

Poza tym na stronie Synapsis “Grupa Synapsis Online” powstały również inne ciekawe artykuły dot. m.in. choroby afektywnej dwubiegunowej, czy depresji.

Article : “The concept of mixed state in bipolar disorder: from Kraepelin to DSM-5” Koncepcja stanu mieszanego w chorobie afektywnej dwubiegunowej: od Kraepelina do DSM-5. TABLE II.

Autorzy : G. Maina, N. Bertetto, F. Domene Boccolini, G. Di Salvo, G. Rosso, F. Bogetto
Służba ds. Zaburzeń Depresyjnych i Lękowych, Wydział Neuronauki, Uniwersytet w Turynie
. Journal of Psychopathology 2013;19:287-295

Oto niezwykle istotny i wartościowy artykuł o stanach mieszanych w ChAD, cenne źródło wiedzy, ale tym razem w jęz. angielskim. Na początku w streszczeniu wyjaśniony jest cel artykułu, tłumacząc na jęz. polski : “W niniejszym artykule autorzy dokonują przeglądu najważniejszych badań dotyczących konceptualizacja i diagnoza dwubiegunowych stanów mieszanych.”

W dokumencie najbardziej interesująca dla mnie okazała się tabela II, w której przedstawiono “Vienna School criteria for stable and unstable mixed states (from Berner et al. 1983, mod.)”, tzn. kryteria szkoły wiedeńskiej dla stabilnych i niestabilnych stanów mieszanych.

Uważam, że informacje zawarte w tabeli są bardzo ważne i mogą okazać się niezwykle przydatne dla osób, które przechodzą stany mieszane w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Dlatego pozwolę sobie przytoczyć i przetłumaczyć informacje zawarte w tabeli, oraz nawiązującą do niej, krótką część artykułu, tak aby każdy z nas je zrozumiał.

Link do oryginalnego dokumentu w jęz. angielskim : pdf “The concept of mixed state in bipolar disorder: from Kraepelin to DSM-5”. Adres internetowy : https://core.ac.uk/download/pdf/302068327.pdf

Szkoła Wiedeńska (The Vienna School), w ślad za Mentzosem (Mentzos), podzieliła stany mieszane na dwa podtypy, stabilny i niestabilny oraz zaproponowała precyzyjne kryteria diagnostyczne do ich identyfikacji.

TABELA II. Kryteria szkoły wiedeńskiej dla stabilnych i niestabilnych stanów mieszanych (from Berner et al. 1983, mod.)

Niestabilne stany mieszane
A. Pojawienie się co najmniej jednej z następujących, szybko zmieniających się zmian po okresie normalnego funkcjonowania:
1. Szybkie zmiany nastroju między depresją i / lub lękiem, euforią / ekspansywnym wrogim nastrojem.
2. Cykliczne szybkie zmiany i silna ekspresja emocjonalna w różnych stanach afektywnych (depresyjny, lękowy, maniakalny i wrogi)
3. Cykliczne szybkie zmiany między zahamowaniem, pobudzeniem, wzrostem popędu i sporadyczną agresywnością.
B. Zaburzenia biorytmiczne
1. Dobowe zmiany afektu¹, ekspresji emocji² lub napędu.³
2. Zaburzenia snu (przerywany, przedłużony, skrócony sen lub wczesne przebudzanie)
Stabilne stany mieszane
A. Pojawienie się trwałych zmian w afekcie¹, ekspresji emocjonalnej² lub napędzie³ po okresie normalnego funkcjonowania.
Wymaga objawów 1 i/lub 2 i 3 :
1. Przygnębiony, niespokojny, euforyczny / ekspansywny lub wrogi nastrój.
2. Brak emocjonalnej ekspresji² lub ograniczenie do reakcji depresyjnej, maniakalnej, wrogiej lub lękowej.
3. Stałość napędu³ w kontraście z trwałym stanem afektywnym¹ i/lub ekspresją emocjonalną².
B. Pojawienie się zaburzeń biorytmicznych *
1. Codzienne zmiany afektu¹, ekspresji emocjonalnej² lub napędu³.
2. Zaburzenia snu (przerywany, przedłużony, skrócony sen lub wczesne przebudzanie)
Wymagane są objawy 1 i 2
Tabela : Opracowanie własne. Na podstawie artykułu “The concept of mixed state in bipolar disorder: from Kraepelin to DSM-5” Autorzy : G. Maina, N. Bertetto, F. Domene Boccolini, G. Di Salvo, G. Rosso, F. Bogetto. Adres internetowy do pobrania artykułu pdf: https://core.ac.uk/download/
pdf/302068327.pdf

Wyjaśnienie pojęć ¹ ² ³

¹afekt – aktualny stan emocjonalny : negatywny lub pozytywny. “To emocja zredukowana do jednego wymiaru – pozytywnego lub negatywnego”. Sprawdź znaczenie słowa afekt na stronie : https://pzc.innelektury.pl/afekt/ (rozróżnienie pojęć : afekt i emocja).

²ekspresja emocjonalna – wyrażanie emocji w sposób widoczny dla innych (ruchy ciała, mimika, dźwięki).

³napęd psychoruchowy– tempo wyjściowe procesów psychicznych i ruchowych.

Epizod mieszany szybkozmienny w praktyce. Przebieg, objawy i konsekwencje.

Szybkozmienność objawów depresji i manii jest na co dzień dość męcząca i wyczerpująca, ponieważ stan osoby, która go doświadcza, ulega szybkim, a wręcz gwałtownym i skrajnym zmianom. Dzieje się to bez żadnych ostępów czasowych, czyli z jednego bieguna w drugi i tak w kółko. Wg. znalezionych przeze mnie źródeł, zamiana może występować co kilka lub kilkanaście godzin, natomiast w moim przypadku do zmiany dochodzi co 2- 3 dni. Ale dlaczego?

Przyjmowanie leków stabilizujących w ChAD, może wydłużać nie tylko okresy remisji, ale również epizody choroby. Ja przyjmuję dwie substancje, którymi są : lamotrygina i kwetiapina. Wnioskuję więc, że być może leki te mogą spowalniać zmiany faz w epizodach mieszanych. Jest to dla mnie bardzo interesujące spostrzeżenie, dlatego przebieg moich stanów mieszanych dokładniej opiszę w jednym z następnych wpisów 🙂

Bieguny choroby w epizodzie mieszanym mogą być pełnoobjawowe, zatem szybkozmienność objawów może w praktyce powodować ogromne rozchwianie i obejmować wiele obszarów życia.

Szybkim zmianom w stanach mieszanych mogą ulegać :

  • nastrój (skłonność do przeżywania różnych emocji oraz ich nasilenie),
  • sposób wyrażania emocji;
  • napęd psychoruchowy, energia, motywacja, libido;
  • apetyt i zapotrzebowanie na sen.

Dodatkowymi objawami mogą być, m.in. myśli i tendencje samobójcze, zachowania agresywne względem siebie lub innych, czy też halucynacje.

W większości poszczególne objawy są stałe tylko dla jednego bieguna, choć niektóre mogą pozostać niezmienne podczas trwania całego epizodu. Wyodrębnione zostają dwie grupy objawów : depresyjne i maniakalne, które mogą, lecz nie muszą, pokrywać się z tymi, jakich dana osoba doświadcza w samych epizodach depresji, czy manii. Wszystko zależy od konkretnej osoby i charakterystycznego dla niej przebiegu choroby.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej o stanach mieszanych, przeczytaj mój poprzedni wpis : Epizod mieszany w ChAD – objawy depresji i mani. W nim opisałam również leczenie stanów mieszanych.


Materiał dobiegł końca, dziękuję za Twoją obecność 🙂

Temat jest mało znany, dlatego jeśli uważasz ten materiał za cenny i wartościowy, proszę przekaż mój artykuł dalej! <3 Możesz również podzielić się swoimi przemyśleniami w komentarzu na dole, a chętnie odpiszę 🙂 Pozdrawiam i do następnego! <3

Obserwuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne w linii
Pokaż wszystkie komentarze