Psychiatra, psycholog czy psychoterapeuta? Istotne różnice.

psychiatra-psycholog-czy-psychoterapeuta-różnice
Photo by StartupStockPhotos from Pixabay.

Psychiatra, psycholog, psychoterapeuta, psycholog kliniczny, choć każdy z nich to wykwalifikowany specjalista od zdrowia psychicznego, to może świadczyć nieco inny rodzaj pomocy. Różnice obejmują wykształcenie zawodowe, formę prowadzonej terapii, czy też stawianie diagnoz. Jak wybrać odpowiedniego, dopasowanego do naszych potrzeb specjalistę? Na czym polega psychoterapia, nurt psychoterapii, a także farmakoterapia?

Psychiatra, psycholog, psychoterapeuta, psycholog kliniczny, na czym polegają różnice w prowadzonej przez nich terapii i w jakim przypadku mogą nam pomóc? Dlaczego warto zdecydować się na terapię i jakie korzyści mogą z niej płynąć? Do jakiego specjalisty wybrać się, gdy martwimy się o zdrowie psychiczne?

Psychiatra, psycholog czy psychoterapeuta? Spis treści :

Wykształcenie i stawianie diagnoz.

  1. Zasadnicze różnice w wykształceniu.
  2. Stawianie diagnoz. Jaki specjalista diagnozuje zaburzenia psychiczne?
  3. Diagnoza psychiatryczna.
  4. Diagnoza psychologiczna.

Charakter spotkań terapeutycznych u psychiatry, psychologa i psychoterapeuty. Najważniejsze różnice w terapii.

  • Psychiatra
  1. Jak wygląda wizyta u psychiatry?
  2. Przy jakich problemach i objawach warto wybrać się do psychiatry?
  3. Czym jest farmakoterapia prowadzona przez psychiatrę? Jakie leki wykorzystywane są w psychiatrii?

  • Psycholog
  1. Na czym polega terapia u psychologa?
  2. W czym mogą nam pomóc spotkania terapeutyczne z psychologiem?
  • Psychoterapeuta
  1. Czym jest psychoterapia u psychoterapeuty i na czym polega?
  2. Czym jest nurt psychoterapii i jak wybrać odpowiedni?
  3. Najpopularniejsze nurty psychoterapii.

Dodatkowe informacje.

  1. Specjaliści, a tajemnica lekarska, zasada poufności i kodeks etyczny.
  2. Jak zdecydować, do jakiego specjalisty udać się na początek?
  3. Piśmiennictwo.

Zasadnicze różnice w wykształceniu.

Istotna w kwestii poróżniania zawodu psychiatry, psychologa i psychoterapeuty jest droga, jaką każda z tych osób musi przebyć, aby pracować w swoim zawodzie. Mowa oczywiście o ścieżce kształcenia się.

Psychiatra – lekarz medycyny, specjalizacja z psychiatrii.

Psychiatra to lekarz medycyny, który ma ukończone 6-letnie studia medyczne oraz 5-letnią specjalizację z zakresu psychiatrii.

Po zaliczeniu egzaminu specjalizacyjnego uzyskuje prawo do wykonywania zawodu. Rolą psychiatry jest diagnoza medyczna pacjenta pod kątem zaburzeń i chorób psychicznych oraz prowadzenie leczenia farmakologicznego.

Psycholog – magister psychologii.

Psycholog to absolwent 5-letnich studiów magisterskich na kierunku psychologii.

Podczas trwania studiów, student wybiera specjalizację (in. specjalność), czyli kierunek kształcenia się. Wybór może obejmować, np. psychoterapię, psychologię kliniczną, wychowawczą, sądową, pracy, zdrowia. Natomiast samo zrealizowanie wybranej ścieżki na studiach, nie oznacza ukończenia specjalizacji. Po ukończeniu studiów zostaje się psychologiem, a właściwie magistrem psychologii. Chcąc zdobyć dodatkową specjalizację, mgr. psychologii powinien rozpocząć specjalizacyjne szkolenie podyplomowe. Absolwenci studiów psychologicznych często podejmują różne szkolenia i kursy, specjalizacyjne i doszkalające.

Psycholog kliniczny – magister psychologii po dodatkowej specjalizacji.

Aby zostać psychologiem klinicznym, psycholog po studiach magisterskich na kierunku psychologii, musi ukończyć podyplomowe, 4 lub 5-letnie szkolenie specjalizacyjne w dziedzinie psychologii klinicznej.

Psychoterapeuta – po ukończonym podyplomowym szkoleniu.

Przyszły psychoterapeuta musi zaliczyć albo studia magisterskie humanistyczne (niekoniecznie na kierunku psychologii), albo studia medyczne. Po nich należy ukończyć podyplomowe, 4 lub 5-letnie szkolenie z zakresu psychoterapii (pod pewnymi warunkami zawód psychoterapeuty można wykonywać już w trakcie trwania szkolenia). Przyszły psychoterapeuta szkoli się w wybranym przez siebie nurcie terapeutycznym, w którym później pracuje. Jest to, np. psychoterapia systemowa, behawioralno-poznawcza, psychodynamiczna czy humanistyczna.

Psychoterapeuta może być jednocześnie psychologiem, a psychiatra psychoterapeutą. Wszystko zależy od wykształcenia i kwalifikacji.

Stawianie diagnoz. Kto diagnozuje zaburzenia psychiczne? Diagnoza psychiatryczna i psychologiczna.

Diagnozy chorób i zaburzeń psychicznych może stawiać psychiatra (diagnoza psychiatryczna) oraz psycholog kliniczny (diagnoza psychologiczna). Natomiast ogromny wkład w diagnostykę może mieć również magister psychologii oraz psychoterapeuta. Ponadto diagnostyka psychologiczna często jest przydatna w diagnostyce psychiatrycznej i na odwrót.

Diagnoza psychiatryczna

W diagnozie psychiatrycznej wykorzystywana jest ICD – Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych. Pomóc może również DSM – Diagnostyczny i statystyczny podręcznik zaburzeń psychicznych. W dokumentacji medycznej diagnozę pacjenta odnajdziemy zarówno pod pod odpowiednim kodem ICD, w psychiatrii jest to litera F i dwie cyfry.

Choroby i zaburzenia, które wymagają leczenia farmakologicznego, muszą zostać zdiagnozowane przez psychiatrę. To właśnie psychiatra posiada odpowiednią wiedzę i kompetencje, które pozwalają na prowadzenie terapii opartej na przyjmowaniu leków.

Psychologowie, również kliniczni oraz psychoterapeuci, nie posiadają uprawnień do przepisywania i doboru leków, ani ustalania dawkowania.

Diagnoza psychologiczna

Zaburzenia, których zdiagnozowanie wymaga wnikliwej analizy psychologicznej, muszą być zdiagnozowane z pomocą psychologa lub psychoterapeuty. W najlepszym przypadku mogłyby zostać potwierdzone przez psychologa klinicznego, zwłaszcza jeśli potrzebujemy odpowiedniej dokumentacji. Psycholog kliniczny uprawniony jest do samodzielnego stawiania klinicznej diagnozy psychologicznej.

Psychologowie i psychoterapeuci mają najlepsze warunki do tego, by jak najlepiej poznać pacjenta, jego stan emocjonalny, cechy osobowości, czy problemy z jakimi mierzy się na co dzień najlepiej. Wynika to oczywiście z odpowiednich kwalifikacji zawodowych, ale też z warunków pracy z pacjentem. Wizyty są znacznie dłuższe oraz częstsze niż te u psychiatry, a ponadto rozmowy są bardziej rozbudowane, szczegółowe, a tematyka szersza. Specjalista ma również możliwość przeprowadzenia testów psychologicznych, które wymagają czasu.

Na prośbę pacjenta psycholog i psychoterapeuta mogą wydać opinię psychologiczną. Jest to dokument zawierający informacje dotyczące naszego funkcjonowania w społeczeństwie, cech osobowości, czy też sposobu w jaki reagujemy na sytuacje stresowe. Opinia psychologiczna może okazać się pomocna w diagnozie psychiatrycznej.

Przeczytaj więcej na ten temat : Diagnoza zaburzeń psychicznych, istotne informacje.


Charakter spotkań terapeutycznych u psychiatry, psychologa i psychoterapeuty. Najważniejsze różnice w terapii.


Psychiatra


Jak wygląda wizyta u psychiatry?

Psychiatra zawsze powinien zapytać o nasze samopoczucie względem ostatnich tygodni, w tym o efekty działania przepisanych leków. Zainteresowany lekarz zadaje pytania i dopytuje o szczegóły. Może zapytać również o pracę, codzienne obowiązki oraz relacje interpersonalne. W trakcie wywiadu z pacjentem, psychiatra notuje najważniejsze informacje dotyczące codziennego funkcjonowania pacjenta i opisuje wszelkie niepokojące objawy i zachowania.

Na pierwszą wizytę u psychiatry przeznacza się zwykle najwięcej czasu, dlatego już w domu warto pomyśleć nad tym, jakie informacje mogą okazać się ważne i pomocne w diagnozie. Minimalny czas trwania wizyty teoretycznie powinien przedstawiać się następująco: wizyta diagnostyczna (pierwsza lub kilka pierwszych) 45 min.; terapeutyczna 30 min.; kontrolna 15 min. W praktyce może być różnie, ale jedno jest pewne, wizyty nie mogą ograniczać się wyłącznie do przepisywania kolejnych recept. Do prowadzenia skutecznej i bezpiecznej farmakoterapii, niezbędny jest wywiad na każdym spotkaniu.

Przy jakich problemach i objawach warto udać się do psychiatry?

Z lekarzem psychiatrą możemy skonsultować wszelkie, niepokojące objawy dotyczące naszego samopoczucia i funkcjonowania na co dzień, zarówno zmian w nastroju, jak i dotychczasowej aktywności. Niepokojące są zarówno spadki, jak i zwyżki nastroju, także nie tylko zmęczenie, ale też nagłe przypływy energii. Zmiany mogą również dotyczyć naszych myśli, snu, apetytu, czy koncentracji. Również wszelkie bóle, np. głowy, brzucha, objawy ze strony układu pokarmowego i inne nieprawidłowości w funkcjonowaniu organizmu, których przyczyn nie doszukali się inni specjaliści, może być powodem do zasięgnięcia porady psychiatry. Natychmiastowej konsultacji z psychiatrą na pewno wymagają myśli i zamiary samobójcze oraz objawy psychotyczne, jak halucynacje.

Czym jest farmakoterapia prowadzona przez psychiatrę? Jakiego typu leki wykorzystywane są w psychiatrii?

Jak już wiemy, psychiatra to lekarz medycyny, który zajmuje się właśnie farmakoterapią. Oferowaną metodą pomocy jest dobranie odpowiednich leków, które pomogą pacjentowi. W psychiatrii stosuje się leki tzw. psychotropowe, ale nie ma potrzeby bać się tej nazwy. Oznacza ona bowiem tylko tyle, że leki te oddziałują na procesy psychiczne, a właściwie na sposób funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Mitem jest domniemanie, że leki te zmieniają cechy człowieka lub, że mają nad nimi kontrolę. Niektóre substancje mają zastosowanie również w innych przypadkach niż zaburzenia psychiczne.

Leki psychotropowe można podzielić na grupy. Wyróżniamy leki przeciwdepresyjne, neuroleptyczne (przeciwpsychotyczne), normotymiczne (stabilizujące), anksjolityczne, nasenne oraz nootropowe i prokognitywne, a przy tym należy zaznaczyć, że samych substancji czynnych o wiele więcej. Leki psychotropowe mają różne działanie i zastosowanie, a wybór jest szeroki, dlatego dla każdego pacjenta leki dobiera się w sposób indywidualny.


Psycholog, psycholog kliniczny


Na czym polega terapia u psychologa? Ile trwa wizyta i jakie są tematy rozmów?

Terapia przede wszystkim powinna być dla nas wsparciem. Spotkania opierają się o rozmowę, ale na czym owa rozmowa polega? Specjalista zadaje nam pytania, uważnie nas słucha, odpowiada nam, ale nie ocenia nas i nie narzuca własnego zdania. Psycholog zadając pytania i odpowiadając na nie, może nakierować nas na kolejne ważne przemyślenia i wnioski, oczywiście nasze własne, zgodne z naszymi uczuciami. Rozmowa ma na celu dotrzeć do naszych szczerych myśli i uczuć. Omawiane są zarówno przykre doświadczenia i trudne emocje, jak i te pozytywne. Psycholog dąży też do ustalenia przyczyny naszych problemów i stara się razem z nami znaleźć metodę na lepsze radzenie sobie z nimi.

Wizyta indywidualna u psychologa powinna trwać min. 30 – 45 do 60 min. przy czym ważna jest regularność spotkań. Zwykle wizyty dostępne są co tydzień lub dwa tygodnie, co daje nam dwie do czterech spotkań miesięcznie. Psycholog może przeprowadzić z nami testy psychologiczne, które pomogą w diagnozowaniu naszych problemów.

W czym mogą nam pomóc spotkania terapeutyczne z psychologiem?

  1. Terapia wspomaga umiejętność rozmowy z drugim człowiekiem i uczy lepszej komunikacji.
  2. Uczymy się opisywania swoich myśli, przeżyć, doświadczeń i emocji, co z czasem powinno być coraz łatwiejsze i bogatsze.
  3. Nabywamy umiejętność nazywania i precyzowanie swoich uczuć i emocji, co jest niezwykle ważne zarówno w terapii, jak i w bliskich relacjach.
  4. Uczymy się akceptacji własnych uczuć i emocji.
  5. Rozmowy z psychologiem dają nam dużo różnych przemyśleń, z których możemy wyciągnąć kolejne, ważne dla nas wnioski.
  6. Razem z psychologiem możemy odnaleźć odpowiednie dla nas metody radzenia sobie z własnymi emocjami oraz codziennymi trudnościami.
  7. Psycholog może przedstawić nam skuteczne i bardzo pomocne techniki relaksacyjne, które pozwolą nam zminimalizować stres i lęk w obliczu różnych trudnych sytuacji.
  8. Możemy liczyć na diagnostykę naszych problemów.
  9. Możemy rozwiązać testy psychologiczne, które zostaną przeanalizowane przez psychologa.
  10. Otrzymujemy emocjonalne wsparcie ze strony drugiej osoby. Pomocną dłoń od psychologa, który na każdym spotkaniu nas wysłucha i z nami porozmawia.

Powyższe punkty to w moim mniemaniu najważniejsze aspekty spotkań z psychologiem.


Psychoterapeuta


Czym jest psychoterapia u psychoterapeuty i na czym polega?

Psychoterapia to udowodniona naukowo, skuteczna metoda leczenia różnych nieprawidłowości i zaburzeń natury psychicznej. Jej celem jest maksymalna poprawa jakości życia pacjenta, ale nie tylko wtedy, gdy mamy do czynienia z zaburzeniem. W terapii można pracować nad wszelkimi trudnościami życia codziennego. Sposób prowadzenia terapii, której podstawą jest oczywiście rozmowa, oparty jest o określone techniki psychoterapii. Charakter sesji różni się w zależności od rodzaju, a właściwie nurtu psychoterapii. Spotkania trwają czasowo podobnie do tych z psychologiem, ale charakteryzują się większym ukierunkowaniem i dłuższym skupieniem względem omawianego problemu.

Czym jest nurt psychoterapii i jak wybrać odpowiedni?

Nurt psychoterapii precyzuje kierunek i metodę prowadzenia terapii. Każda psychoterapia koncentruje się na określonej koncepcji powstawania i utrzymywania się nieprawidłowości w ludzkiej psychice. Szkoły mają różne założenia dotyczące metod leczenia terapeutycznego, a to dlatego, że nie ma jedynej właściwej i skutecznej metody leczenia wszystkich zaburzeń i problemów. Każdy nurt będzie więc szczególnie korzystny w osiągnięciu określonych efektów terapii. Zawsze więc należy określić cel terapii, dobrać metodę oraz dostosować ją do konkretnego przypadku. Ważne jest więc właściwe dobranie metody terapii względem efektu jaki chcemy osiągnąć. Każdy psychoterapeuta szkoli się w wybranym przez siebie nurcie, dlatego wybierając konkretną osobę, należy dowiedzieć się w jakim nurcie pracuje. Psychoterapeuci często łączą różne metody psychoterapii, jednakże zazwyczaj konkretny nurt jest wiodący. Obecnie wyróżnia się cztery zasadnicze szkoły psychoterapii : psychoanalityczna / psychodynamiczna, behawioralno-poznawcza, humanistyczno-egzystencjalna oraz systemowa.

Najpopularniejsze nurty psychoterapii :

  • Poznawczo-behawioralny – terapia, której przypisuje się największą skuteczność, zwłaszcza w odniesieniu do leczenia wybranych zaburzeń psychicznych i konkretnych trudności. Obecnie w tym nurcie istnieje szeroki zakres technik prowadzenia terapii, ale każda z nich powinna mieć podłoże na założeniu teoretycznym, które poparte jest wynikami badań naukowych.
  • Psychodynamiczny – nurt, w którym dużą rolę odgrywa założenie o istnieniu nieświadomego życia psychicznego człowieka, które to wpływa na jego zachowanie i funkcje psychiczne. Za kolejny, bardzo ważny element i przyczynę objawów pacjenta uważa się wpływ doświadczeń z okresu dzieciństwa.
  • Systemowy – terapia systemowa zakłada, że pacjent jest częścią systemu, na który składa się jego najbliższe otoczenie, przy czym powstałe środowisko ma wpływ na zachowanie każdej jednostki, która się w nim znajduje. Osoby pozostające ze sobą w relacji oddziałują więc na siebie nawzajem. Terapia systemowa wykorzystywana jest w przypadku rodzin i bliskich relacji.

Kiedy zdecydować się na psychoterapię u psychoterapeuty?

Powodów dla których warto udać się do psychoterapeuty jest na prawdę wiele. Psychoterapia może pomóc w pozbyciu problematycznych zachowań i złych nawyków oraz wypracować nowe i zdrowsze metody. Możemynabyć nowe umiejętności, które ułatwią nam radzenie sobie z trudnościami lub usprawnić te, które już posiadamy. Do psychoterapeuty na pewno warto udać się, kiedy bierzemy pod uwagę pracę nad sobą. Powinniśmy rozważyć psychoterapię, gdy doświadczamy silnego stresu, męczą nas różnego rodzaju lęki, doświadczyliśmy traumy, posiadamy przykre doświadczenia z przeszłości, mamy diagnozę zaburzenia lub choroby psychicznej, albo gdy je podejrzewamy. Powodem może być również brak satysfakcji z życia, albo poszukiwanie własnej ścieżki oraz przede wszystkim chęć bliższego poznania siebie.

Specjaliści, a tajemnica lekarska, zasada poufności i kodeks etyczny.

Psychiatra jest lekarzem medycyny, dlatego obowiązuje go tajemnica lekarska, co oznacza, że informacje o stanie pacjenta może znać tylko lekarz lub osoba, którą upoważniliśmy. W karcie pacjenta, zapisywany jest opis stanu zdrowotnego pacjenta, w tym najistotniejsze objawy i nieprawidłowości w funkcjonowaniu. Psychologa i psychoterapeutę obowiązuje natomiast zasada poufności. Oznacza to, że to co pacjent mówi, nie jest przekazywane dalej a do tego w karcie pacjenta nie są notowane żadne szczegóły dotyczące wizyt. Wszystkie informacje i rozmowy są poufne. W pracy zawsze wyjątkiem będzie jedynie przypadek, kiedy istnieje poważne zagrożenie życia pacjenta lub innych.

Psycholog i psychoterapeuta pracują w sposób bardzo szczególny z wyjątkowo wrażliwą materią, jaką jest ludzka psychika. Mając na względzie ową wrażliwość, powstał obowiązujący w terapii kodeks etyczny. Mimo różnic w metodach terapii, pewne zasady prowadzenia rozmowy będą więc niezmienne. Zarówno u psychoterapeuty, jak i psychologa. W obu zawodach pracuje się przecież nad ludzkimi emocjami, uczuciami i wrażliwością oraz ma się do czynienia z tematami, które należy poruszać w sposób odpowiedni i delikatny.

Jak zdecydować, do jakiego specjalisty udać się na początek? Psychiatra, psycholog, a może lekarz pierwszego kontaktu?

W doborze właściwej pomocy i ścieżki leczenia najlepiej pomoże dopiero odpowiedni specjalista. Natomiast decyzja, gdzie wybierzemy się na początek i na jakie leczenie się zgodzimy, to już zależy tylko od nas samych. Co więc zrobić, kiedy nie wiemy jakiej pomocy potrzebujemy?

Przy złym samopoczuciu, na początek warto skonsultować się z lekarzem pierwszego kontaktu, internistą lub lekarzem rodzinnym w przychodni. Dotyczy to zarówno symptomów ze strony psychiki, jak i objawów fizycznych. Wszelkie nieprawidłowości w naszym samopoczuciu wymagają konsultacji. Objawem może być osłabienie, ciągłe zmęczenie, bóle głowy, kołatanie serca, a nawet wahania nastroju i wiele innych. Zainteresowany lekarz przeprowadzi wywiad, w razie potrzeby zleci podstawowe badania, jak badanie krwi lub inne, jakie tylko będą potrzebne oraz skieruje lub podpowie do jakiego specjalisty warto się udać.

Natomiast zmyśli samobójcze, rezygnacyjne, zachowania autoagresywne lub tendencje to takich zachowań, zawsze wymagają jak najszybszej i bezzwłocznej wizyty u psychiatry. W takim przypadku nawet nie ma co zastanawiać się, czy warto zgłosić się do psychiatry, bo zawsze warto.

Uwaga : Myśli i zamiary samobójcze zawsze są powodem do natychmiastowej interwencji psychiatry. Warto zadzwonić do przychodni, nawet kilku, w których przyjmuje lekarz psychiatra, powiedzieć o swojej sytuacji i zapytać o możliwość jak najszybszej wizyty. Lekarz powinien przyjąć nas bezzwłocznie.

Należy też zaznaczyć, że w ramach NFZ do psychiatry nie potrzebujemy skierowania, ale żeby zapisać się do psychologa lub psychoterapeuty skierowanie jest już wymagane. Skierowanie może wystawić każdy lekarz, np. internista lub właśnie psychiatra.

Zawsze warto pamiętać, że możemy wybrać się zarówno do psychiatry, jak i psychologa czy psychoterapeuty. Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby szukać terapii, która odpowiada nam najbardziej. Wręcz przeciwnie, szukajmy specjalisty i metody terapii, odpowiednich dla siebie. Istotne jest, by kierować się największą szansą na poprawę codziennego funkcjonowania, natomiast ważny jest również komfort i atmosfera panująca w gabinecie. Każdy z nas może preferować inne cechy specjalisty, inne podejście do pacjenta. Wybór konkretnej osoby może nie być łatwy, ale na pewno jest szeroki. Nawet jeżeli są do pokonania liczne kilometry, nasze zdrowie i samopoczucie psychiczne jest najważniejsze, warto o nie zadbać.


W zakładce “Potrzebujesz pomocy?” znajdują się informacje, gdzie można znaleźć pomoc w sytuacji kryzysowej.


Piśmiennictwo, najważniejsze źródła :

Styła R. “Psychoterapia. Zasadnicze koncepcje i techniki pracy”. 11.2020. Adres internetowy strony źródłowej pdf : https://vizjaprzyszlosci.vizja.pl/wp-content/uploads/2021/01/Skrypt-_Psychoterapia.pdf

Porczyk S. “Podział leków psychotropowych”. Grupa Synapsis, 2012. Adres internetowy strony źródłowej : http://online.synapsis.pl/Podzial-lekow-psychotropowych/

Izydorczyk B. “Psychologia kliniczna – specjalizacja mająca zastosowanie w ochronie zdrowia”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Psychologica. Wydanie 20/2016. Adres internetowy strony źródłowej : https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=560941

Dziękuję za obecność, mam nadzieję że wpis był przydatny 🙂 O swoich przemyśleniach możesz dać znać w komentarzu poniżej 🙂 Jeśli masz jakieś uwagi dotyczące wpisu, również zachęcam do ich opisania. Pozdrawiam <3

Obserwuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne w linii
Pokaż wszystkie komentarze