Osobowość chwiejna emocjonalnie – charakterystyka

Osobowość-chwiejna-emocjonalnie-borderline-typ-impulsywny
Photo by Free-Photos from Pixabay. Edited by Marta Pawelec.

Osobowość chwiejna emocjonalnie : cechy i problemy tej osobowości oraz kryteria diagnostyczne : ICD-10, gdzie wyróżnia się typ impulsywny oraz Borderline, oraz DSM-IV.

Osobowość chwiejna emocjonalnie w kryteriach diagnostycznych ICD-10 dzieli się na dwa typy :

  • impulsywny – F60.30
  • oraz borderline – F60.31.

DSM-IV natomiast nie uwzględnia żadnego podziału.

Osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline nazywana jest również osobowością z pogranicza. Borderline – z jęz. ang. border, czyli granicca; line – lina. Translator Google tłumaczy słowo borderline, jako : linia graniczna.

Powszechnie , osobowość skrajna emocjonalnie, zawsze określana jest jako Borderline, bez względu na typ, nawet jeśli zdiagnozowano typ impulsywny.

Chwiejność emocjonalna i skrajne wahania nastroju

Osobowość chwiejna emocjonalnie, jak sama nazwa wskazuje, charakteryzuje się przede wszystkim brakiem stabilności uczuć, emocji, myśli oraz nastroju. Osoba z tą osobowością jest bardzo wrażliwa na wybrane bodźce, przez co jej reakcje są często są bardzo intensywne emocjonalnie.

Nieustanne wahania nastroju są tym, co wyróżnia ją na tle innych zaburzeń osobowości. Emocje mogą być niezwykle skrajne – od załamania lub wkurzenia po radość i euforię. Nastrój może zmienić się w przysłowiową sekundę i nie zawsze wiadomo co było tego przyczyną. Czasem ogromny smutek i przygnębienie spada na bezbronnego człowieka, jak grom z jasnego nieba. Wystarczy niewielki, niezauważalny impuls, iskierka, by emocje same wybuchły.

Stabilne życie i kontrola emocji są tym, czego osoby cierpiące z powodu osobowości chwiejnej emocjonalnie pragną najbardziej. Stabilność i kontrola – słowa które wyrażają wiele – są marzeniem, celem, westchnieniem.

Osobowość chwiejna emocjonalnie – klasyfikacja : typ impulsywny oraz borderline

W sieci możemy znaleźć bardzo zróżnicowane dane dotyczące diagnostyki różnych zaburzeń psychicznych, w tym borderline (zwłaszcza klasyfikacji ICD-10), dlatego mam nadzieję, że przygotowane przeze mnie dane są jak najbardziej autentyczne 🙂 Czytałam, analizowałam i z pomocą zdobytej wiedzy, własnych doświadczeń i logicznego myślenia przygotowałam ten artykuł, a w nim klasyfikację 🙂

Klasyfikacja ICD-10

Aby stwierdzić osobowość chwiejną emocjonalnie typu impulsywnego, należy stwierdzić 3 z następujących cech :

  1. Wyraźna tendencja do działań impulsywnych, działań nieoczekiwanych, nie zważając na konsekwencje,
  2. Wyraźna tendencja do wchodzenia w konflikty,
  3. Brak zdolności kontrolowania negatywnych emocji, co może skutkować wybuchami gniewu, reagowaniem przemocą,
  4. Trudność utrzymania jakiegokolwiek kursu działań, który nie wiąże się z szybką satysfakcją, natychmiastową nagrodą,
  5. Niestabilny i kapryśny nastrój.

Aby stwierdzić osobowość chwiejną emocjonalnie typu borderline należy stwierdzić 3 cechy z wymienionych poniżej :

  1. Niejasność, niepewność dotycząca obrazu własnej osoby oraz celów i wewnętrznych preferencji (włączając seksualne),
  2. Angażowanie się w intensywne i niestabilne związki prowadzące do kryzysów emocjonalnych,
  3. Nadmierne wysiłki, próby uniknięcia potencjalnego porzucenia przez drugą osobę,
  4. Powtarzające się groźby lub działania samobójcze lub samouszkadzające,
  5. Chroniczne uczucie wewnętrznej pustki.

Klasyfikacja DSM-IV-TR

(DSM-IV-TR to nowsza wersja dla DSM-IV)

Aby zdiagnozować osobowość chwiejną emocjonalnie, u pacjenta musi występować min. 5 poniższych kryteriów :

  1. Podejmowanie nieustannych wysiłków na rzecz uniknięcia prawdziwego lub wyobrażonego opuszczenia (nie należy włączać prób samobójczych i samouszkodzeń).
  2. Niestabilne i intensywne wzorce relacji interpersonalnych, charakteryzujące się oscylowaniem od skrajnej idealizacji do skrajnej dewaluacji.
  3. Zaburzenia tożsamości: znaczący i trwały brak stabilności obrazu i poczucia „ja”.
  4. Impulsywność przejawiająca się w przynajmniej dwóch potencjalnie autodestrukcyjnych obszarach: wydawanie pieniędzy, seks, nadużywanie substancji psychoaktywnych, kradzieże w sklepach, obżarstwo (nie należy włączać zachowań opisanych w kryterium 5).
  5. Zachowania autodestruktywne: grożenie samobójstwem lub okaleczeniem się, próby samobójcze, samookaleczenia.
  6. Niestabilność emocjonalna z powodu reaktywności emocjonalnej (np. epizody dysforii, tendencje do irytacji i lęku trwające kilka godzin, ale nie dłużej niż kilka dni).
  7. Utrzymujące się poczucie pustki.
  8. Nieadekwatna do sytuacji, silna złość lub wyraźne trudności z jej opanowaniem (np. częste okazywanie rozdrażnienia, stałe uczucie złości, powtarzające się bójki).
  9. Przemijające objawy paranoidalne lub poważne objawy dysocjacyjne związane ze stresem.

Relacje interpersonalne i cechy paradoksalne

Problemy osobowości chwiejnej emocjonalnie zauważalne są głównie w relacjach interpersonalnych. Mogą one dotyczyć różnych osób z naszego otoczenia lub ograniczać się wyłącznie do związków partnerskich.

Czym przejawiają się problemy w relacjach interpersonalnych? Osoba niestabilna emocjonalnie…

  1. Boi się bliskości, a jednocześnie bardzo jej potrzebuje.
  2. Odpycha od siebie człowieka lub momentalnie przywiązuje się do niego,
  3. Oczekuje ogromnej ilości zainteresowania i maksimum poświęcenia ze strony najbliższej osoby,
  4. Idealizuje lub dewaluuje osoby, zwłaszcza partnera. W jednym momencie go wielbi, dostrzega w nim mnóstwo zalet, a zaraz znienawidzi wszystko, co z nim związane, ponieważ właśnie zauważyła wszystkie jego wady. Dzieje się to w kółko.

Zaburzenia tożsamości

Obraz własnego “ja”, struktura JA, obraz siebie, niezależnie jak to określimy, problem jest jeden. Osoby chwiejne emocjonalnie nie potrafią jednoznacznie odpowiedzieć na pytania :

  1. Kim jestem?
  2. Jaka / jaki jestem?
  3. Jakie mam cechy charakteru?
  4. Jaka jest moja wymarzona praca?
  5. Jakiej jestem orientacji seksualnej? Czy na pewno podobają mi się wyłącznie osoby płci przeciwnej?

Odpowiedzi mogą sprawiać duże trudności, mogą też wymagać czasu na zastanowienie. Może być również tak, że jednego dnia powie się to i to, a nazajutrz zupełnie coś innego.

Impulsywność w różnych sferach życia oraz zachowania agresywne i autodestrukcyjne

Tak jak zostało to opisane w klasyfikacji DSM-IV-TR, impulsywność może dotyczyć wydawania pieniędzy, seksu, jedzenia, może też przejawiać się nadużywaniem substancji psychoaktywnych lub kradzieżami.

Może iść w parze z nerwowością, niecierpliwością oraz niestety agresją. Zachowania agresywne są bardzo niebezpieczne i szkodliwe, zarówno w postaci rękoczynów, jak i obraźliwych słów. Najgorsze są napady agresji – negatywne emocje buzują, potem wybuchają, nie potrafisz tego wszystkiego kontrolować, powstrzymać i możesz wyrządzić komuś niezasłużoną krzywdę, czego potem będziesz bardzo żałować.

Agresja nie zawsze przejawiana jest w stosunku do innych, bo czasem również do samego siebie – autoagresja. W środowisku ludzi z osobowością chwiejną emocjonalnie, zachowania autodestrukcyjne nie są niestety rzadkością. To samo tyczy się myśli i zachowań samobójczych.

Przeczytaj również : samookaleczenia – przyczyny, konsekwencje, moja historia.

Współwystępowanie zaburzeń

Tej charakterystycznej osobowości bardzo często towarzyszą inne zaburzenia :

  • ChAD – choroba afektywna dwubiegunowa : nie dość, że Borderline i ChAD często są ze sobą mylone, to zdarza się, że ze sobą współwystępują,
  • zaburzenia lękowe, w tym OCD,
  • zaburzenia odżywiania,
  • epizody i stany depresyjne,
  • uzależnienia.

Leczenie – terapia

Czy osobowość chwiejną emocjonalnie da się leczyć? – Tak. Czy da się ją całkowicie wyleczyć? – To zależy. Podstawę stanowi oczywiście psychoterapia, a jaka – to już sprawa indywidualna. Najczęściej wybiera się jednak terapię behawioralno-poznawczą. Leki podaje się jedynie w celu złagodzenia uciążliwych objawów osobowości lub współistnienia innych zaburzeń.

Osobowość chwiejną emocjonalnie można wyeliminować za sprawą wytrwałej pracy nad sobą, pod okiem psychoterapeuty. Kiedy nie spełnia się już kryteriów diagnostycznych jednostki, można powiedzieć, że jest się wyleczonym 🙂 Proces leczenia, w którym wraca się do zdrowia może trwać kilka lat, a czasem kilkanaście, wszystko jest sprawą indywidualną i zależy od własnej determinacji, chęci współpracy z osobą prowadzącą oraz wsparcia najbliższych. Niektórym nie udaje się sukcesywnie ukończyć terapii. Ważne jest jednak aby wybrać odpowiednio wykwalifikowanego psychoterapeutę. Myśli typu “pierwszy lepszy” pokazują jedynie, że nie zależy Ci, bądź nie jesteś gotowy na leczenie.

Jeszcze dwie ważne informacje na koniec… Zaburzenia osobowości diagnozuje się zazwyczaj, nie wcześniej niż po ukończeniu 20/21 roku życia, ponieważ mniej więcej wtedy nasza osobowość jest już w pełni ukształtowana. Według wielu źródeł Borderline słabnie z upływem lat i może okazać się, że za czas bliżej nieokreślony, nie będziesz go już posiadać.


Moja wiedza na temat osobowości Borderline jest na tyle bogata, że jeszcze nie raz pojawi się wpis, który dokładniej wszystko zobrazuje, tym bardziej że nadal chcę się w tym kierunku dokształcać. Tymczasem na dziś to tyle, czekaj na kolejne ciekawe artykuły, piąteczka i uścisk! ^^ <3

Obserwuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne w linii
Pokaż wszystkie komentarze