Choroba afektywna dwubiegunowa, ChAD, czyli depresja i (hipo)mania.

Choroba-afektywna-dwubiegunowa-chad-depresja-mania
Photo by aeloorbach from Pixabay. Edited by Marta Pawelec.

Choroba afektywna dwubiegunowa, ChAD, jest to zaburzenie przewlekłe, skomplikowane, o dużej rozbieżności objawów. W przebiegu choroby mogą wystąpić różne epizody chorobowe : depresja, mania, hipomania oraz stany mieszane, a w nich skrajne i przeciwstawne objawy.

ChAD, Choroba afektywna dwubiegunowa, czyli depresja i (hipo)mania – tematy wpisu :

  1. Informacje podstawowe : Klasyfikacja diagnostyczna ICD-10, ChAD, typ I, typ II oraz odmiany.
  2. Skrajne i przeciwstawne objawy w jednym zaburzeniu.
  3. Epizody depresji.
  4. Epizod manii.
  5. Epizod hipomanii.
  6. Stany mieszane.
  7. Omamy (halucynacje) i urojenia w ChAD.
  8. Kiedy zaczyna się choroba afektywna dwubiegunowa i skąd się bierze?

ChAD : informacje podstawowe, typy, odmiany i klasyfikacja diagnostyczna.

Klasyfikacja diagnostyczna choroby afektywnej dwubiegunowej wg ICD-10.

F31Klasyfikacja diagnostyczna ICD-10
Zaburzenia afektywne dwubiegunowe
F31.0Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod hipomanii
F31.1Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod maniakalny bez objawów psychotycznych
F31.2Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod maniakalny z objawami psychotycznymi
F31.3Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod depresji o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu
F31.4Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod ciężkiej depresji bez objawów psychotycznych
F31.5Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod ciężkiej depresji z objawami psychotycznymi
F31.6Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod mieszany
F31.7Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – remisja
F31.8Inne zaburzenia afektywne dwubiegunowe
F31.9Zaburzenia afektywne dwubiegunowe, nie określone
Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10

W przebiegu ChAD można wyróżnić 4 epizody afektywne :

  • depresja,
  • mania,
  • hipomania,
  • oraz epizody mieszane.

Między nimi mogą występować remisje, czyli okresy, w których objawy choroby są całkowicie lub częściowo uśpione.

Choroba afektywna dwubiegunowa podzielona jest na dwa główne typy I oraz II. Między nimi są następujące róznice…

  1. ChAD typ I – epizody depresji oraz pełnoobjawowej manii. Remisje występują.
  2. ChAD typ II – epizody depresji oraz hipomanii. Remisje mogą występować. Może wystąpić częsta zmiana faz oraz brak remisji.

Istnieje również bardzo rzadko spotykana mania jednobiegunowa oraz mania wywołana zażywaniem środków psychoaktywnych lub zbyt silnym działaniem leków przeciwdepresyjnych.

Wyróżnia się również odmiany ChAD…

Szybka zmiana faz – epizody choroby występują przynajmniej cztery razy w roku, a okresy remisji mogą, ale nie muszą występować.

Ultraszybka zmiana faz – epizody choroby trwają bardzo krótko, od kilku dni do maksymalnie kilku tygodni i przechodzą jeden w drugi. Okresy remisji raczej nie występują wcale.

Okołodobowa zmiana faz, czyli tzw. ultradian – bieguny choroby zmieniają się nawet kilka razy w ciągu 24 albo 48 godzin.

Sezonowość – epizody depresji występują w okresie jesienno-zimowym, natomiast hipomanie i manie wiosną i latem.

Spektrum ChAD – do spektrum zaliczają się wszelkie inne cechy dwubiegunowości, które nie kwalifikują się do pełnoobjawowej choroby afektywnej dwubiegunowej.

Choroba afektywna dwubiegunowa : skrajne i przeciwstawne objawy w jednym zaburzeniu.

Choroba afektywna dwubiegunowa zawiera objawy skrajnie różne. Epizody chorobowe mają cechy przeciwstawne. Depresja i mania są przeciwieństwami, a jednak występują w przebiegu jednego i tego samego zaburzenia, choć w różnym czasie. Skrajności osoby z ChAD obejmują szeroko rozumiane samopoczucie, zarówno psychiczne, jak i fizyczne oraz całościowe, codzienne funkcjonowanie. Zmiany w funkcjonowaniu i samopoczuciu mogą pojawiać się nagle. Ponadto, zależnie od przebiegu choroby, zmiany te występują z różną częstotliwością.

Skrajne objawy ChAD w różnych epizodach, u jednej osoby. Możliwe przeciwieństwa :

  • pobudzenie lub spowolnienie psychoruchowe
  • ciągłe zmęczenie / brak odczuwania zmęczenia i potrzeby snu
  • myślenie pesymistyczne / optymistyczne
  • przygnębienie / radość z życia
  • wysoka / miska samoocena
  • senność / bezsenność
  • wzmożony apetyt / brak apetytu
  • podwyższone / obniżone libido.

Powyższe przeciwieństwa w przebiegu ChAD jednej osoby są jak najbardziej możliwe. Zwykle występują w dwóch różnych epizodach, czyli depresji oraz manii lub hipomanii. Skrajnie różne objawy mogą również wystąpić w jednym epizodzie, a mianowicie mieszanym. Jak dokładnie objawiają się poszczególne epizody choroby?

Epizod depresji w ChAD

Depresja zabija optymizm, dobrą samoocenę, wiarę w lepsze jutro, a nawet wszelkie chęci do życia. Objawy jakie mogą wystąpić w depresji :

  • przygnębienie,
  • poczucie beznadziejności,
  • niska samoocena,
  • pesymistyczne myślenie,
  • spadek lub brak odczuwania przyjemności,
  • myśli samobójcze,
  • ciągłe zmęczenie, brak sił
  • zaburzenia snu (bezsenność lub duża potrzeba snu),
  • zaburzenia odżywiania (brak apetytu lub wzmożony apetyt, nawet z napadami objadania się),
  • spadek lub wzrost masy ciała,
  • zaburzenia koncentracji i uwagi,
  • zmniejszone libido,
  • rozmaite bóle : brzucha, głowy, pleców,
  • problemy jelitowe.

Przeczytaj również : Depresja a powszechne stereotypy – 12 mitów o depresji.

Mania i hipomania w ChAD : pobudzenie psychoruchowe, przypływ energii i nowych pomysłów.

Można powiedzieć, że mania jest przeciwieństwem depresji, dlatego nazywa się je dwoma biegunami. O manii słyszy się o wiele rzadziej, gdyż zwykle jest częścią ChAD, a nie odrębną jednostką. Mania jednobiegunowa występuje na prawdę rzadko. Ponadto objawy manii mogą wydawać się nieszkodliwe, a nawet korzystne, co jest bardzo mylnym wrażeniem. Objawy depresji zagrażają życiu, ale jak jest z manią?

Mania w ChAD

Osoba, która aktualnie doświadcza manii jest żywiołowa, w pełni sił, pełna życia, dlatego na pierwszy rzut oka wygląda na zupełnie zdrową. Napływ energii, pomysłowość, brak uczucia zmęczenia, to wszystko umożliwia wielogodzinną pracę, co dla otoczenia jest pełne podziwu. Z drugiej strony małe zapotrzebowanie na sen i jedzenie, a czasem wręcz ich brak, nie może przecież dobrze wpływać na kondycję organizmu. Po ustąpieniu manii może pojawić się duże zmęczenie, osłabienie, bezsilność oraz przygnębienie spowodowane nagłą utratą sił. Należy też pamiętać, że zaraz po manii może pojawić się głęboka depresja.

Mania sprawia, że obrane cele stają się niezwykle ekscytujące, przełomowe i bez skazy, tym bardziej że pojawia się myśl “zasługuję na więcej niż mam“. Każda sugestia ze strony bliskich dotycząca uspokojenia się, bądź też zahamowania i ponownego przemyślenia swoich decyzji jest odbierana bardzo negatywnie. Niecierpliwość i pobudzenie pchają do natychmiastowej realizacji wielkich planów. W manii często występuje drażliwość, która może wywoływać nawet zachowania agresywne skierowane do siebie lub innych. Zdenerwowanie i ataki agresji są wtedy ciężkie do opanowania.

Przyśpieszenie myślenia jest pomocne dopóki nie dochodzi do natłoku lub gonitwy myśli, które bardzo ograniczają koncentrację i powodują problem z zaśnięciem. Ponadto w konsekwencji może pojawić się słowotok, co oznacza, że mowa będzie niespójna, bez ładu, składu i sensu.

Niekończąca się energia, nieodparta potrzeba mówienia, niesamowite poczucie humoru, a do tego wszechogarniający zachwyt życiem, to cechy, które osobom z zewnątrz rzucają się w oczy najbardziej. Jednak niektórzy w manii, zamiast cieszyć się życiem są ciągle zdenerwowani, sfrustrowani oraz agresywni.

Osoby z manią często porównują swój stan do bycia “na haju” (jak po narkotykach). W ostrej manii mogą wystąpić omamy (halucynacje) lub też urojenia wielkościowe, ale o tych dwóch zjawiskach przeczytasz za chwilę. 

Zagrożenia w manii.

Mania może stanowić pewne zagrożenia dla relacji rodzinnych, małżeńskich, czy przyjacielskich, oraz dla ich budżetu, zwłaszcza kiedy rodzina i bliscy nie są odpowiednio przygotowani, czy doinformowani. Problem z budżetem może pojawić się, gdy pieniądz w oczach osoby z manią przestaje mieć znaczenie, a zakupy stają się bardzo łatwe i przyjemne. W manii często dochodzi do zwiększenia libido (popędu seksualnego), może też pojawić się trudne do opanowania pobudzenie seksualne, co może prowadzić do niewierności partnera.

Natomiast wszystkie te irracjonalne czyny i zachowania, które pojawiają się w czasie trwania manii są przeważnie jej wynikiem, następstwem choroby, bądź też zaniechania leczenia farmakologicznego i raczej nie wynika ze złej woli, złych zamiarów, czy złośliwości. Pamiętajmy, mania i depresja to choroba, nie wybór. Warto by również najbliżsi osoby z ChAD porozmawiali o chorobie z psychiatrą.

Mania i depresja to choroba, nie wybór!

Należy pamiętać o tym, że zachowanie osoby w manii oraz jej irracjonalne czyny są zazwyczaj następstwem choroby, a nie złych zamiarów! Najpewniej nigdy nie doszłoby do wielu podobnych sytuacji, gdyby nie O tym jak postępować z osobą w manii, by jak najlepiej się z nią porozumieć i uniknąć nieszczęść, napiszę osobny wpis, bo jest o czym!

Hipomania w ChAD

Hipomania to lżejsza postać manii, dlatego objawy maniakalne są osłabione, a niektóre z nich w ogóle nie występują. Nie ma w niej urojeń i omamów, ani agresji. Osoba z hipomanią może wcale nie odbiegać swoim zachowaniem od zachowania innych ludzi, choć przypływ energii i przyśpieszenie funkcjonowania nadal jest zauważalne. Codzienne obowiązki nie sprawiają jej problemu, a wręcz są wykonywane z łatwością. Zmniejsza się zapotrzebowanie na sen i jedzenie, a wzrasta pomysłowość, produktywność oraz libido. Myślenie i mowa mogą być przyśpieszone, może też pojawić się natłok myśli, natomiast bez silnej gonitwy myśli ani słowotoku.

Objawy manii i hipomanii

Podsumowując : objawami, które mogą wystąpić w manii lub hipomanii są:

  • nadmierny optymizm,
  • pomysłowość,
  • przyśpieszenie myślenia, natłok lub gonitwa myśli,
  • zaburzenia koncentracji,
  • osłabienie koncentracji,
  • drażliwość,
  • zachowania agresywne,
  • zmniejszona potrzeba snu , a nawet jej brak,
  • zmniejszony apetyt lub jego brak,
  • silna potrzeba mówienia, słowotok,
  • pobudzenie psychoruchowe,
  • nieograniczona energia i zapał do pracy,
  • podwyższone libido (popęd seksualny),
  • omamy i urojenia (tylko w manii).

Epizod mieszany w ChAD, czyli połączenie dwóch biegunów (depresji i manii)

Epizod mieszany może przebiegać na wiele sposobów, jednak zawsze ma miejsce współwystępowanie objawów depresyjnych i maniakalnych w określonym czasie. Najczęściej występują one jednocześnie. Jednak u niektórych przeplatają się, zamieniają, depresja – mania, w ciągu kilku, kilkunastu godzin.

Przeczytaj więcej o stanach mieszanych w ChAD :

Epizod mieszany w ChAD. Jak rozpoznać stany mieszane?
Stany mieszane : mania i depresja na przemian, jednego dnia.

Omamy (halucynacje) i urojenia w ChAD

W silnej, tzw. wysokiej manii oraz ciężkiej depresji mogą pojawić się objawy psychotyczne. Są to różnego rodzaju omamy, inaczej halucynacje oraz urojenia, zwłaszcza wielkościowe. Przykładem urojeń tego typu są : fałszywe przekonanie o wielkiej misji lub poczucie niezwykłej mocy. Przekonania są silne, a przy tym odporne na wszelką argumentację.

Rodzaje omamów :

  • słuchowe (głosy, rozmowy lub np. dźwięki z reklam telewizyjnych);
  • wzrokowe (błyski światła, poruszanie się przedmiotów, np. ich falowanie, obrazy przedmiotów, osób, zwierząt, nawet w postaci ciągłej, jak w filmie);
  • czuciowe (dotyczące skóry lub organów wewnętrznych, np. chodzenie owadów po skórze na ręce);
  • smakowe (odczuwanie na języku jakiegoś smaku);
  • węchowe (zapachy, najczęściej nieprzyjemne).

Kiedy zaczyna się choroba afektywna dwubiegunowa i skąd się bierze? Przyczyny ChAD.

Na chorobę afektywną dwubiegunową nie zachorujemy z dnia na dzień, co więc może wpłynąć na wystąpienie ChAD?

  • geny – dziedziczenie choroby;
  • zaburzenia ze strony neuroprzekaźników w mózgu;
  • trudne dzieciństwo, wiele sytuacji stresowych;
  • traumy, ciężkie wydarzenia z przeszłości;
  • niewłaściwy, nieregularny tryb życia.

Choroba afektywna dwubiegunowa ujawnia się zwykle między 20, a 30 rokiem życia. Zdarza się, że objawy pojawiają się u osób starszych.

W dzieciństwie rzadko dostrzega się sprecyzowane objawy choroby. Zdarza się, że występuje pobudzenie psychoruchowe, problemy z koncentracją, jednak w takich przypadkach zwykle podejrzewa się ADHD. W wieku nastoletnim mogą pojawić się objawy depresyjne, natomiast na początku, najczęściej diagnozowane są jako zaburzenia depresyjne.


Dzięki za Twoją obecność 🙂 Podziel się swoimi przemyśleniami w komentarzu na dole, a w razie poważniejszych uwag w wiadomości e-mail na adres : martapawelec.pm@gmail.com

Obserwuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne w linii
Pokaż wszystkie komentarze