Choroba afektywna dwubiegunowa ChAD, czyli depresja i mania.

Choroba-afektywna-dwubiegunowa-chad-depresja-mania
Photo by aeloorbach from Pixabay. Edited by Marta Pawelec.

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) to zaburzenie przewlekłe i skomplikowane, w którym mogą występować różne, skrajne objawy i epizody chorobowe. Jakie objawy mają : hipomania, depresja, stany mieszane? Jak Choroba Afektywna Dwubiegunowa wpływa na życie, funkcjonowanie, samopoczucie i emocje?

ChAD, czym wyróżnia się na tle innych chorób i zaburzeń psychicznych? Łączy objawy skrajnie różne i przeciwstawne, bo takie właśnie są epizody choroby, a przez to również zachowanie, samopoczucie i emocje osoby z ChAD. Poszczególne epizody chorobowe bardzo różnią się od siebie. Diagnoza zwykle nie jest łatwa i oczywista, potrzeba czasu, aby ją postawić.

W przebiegu ChAD można wyróżnić 4 epizody afektywne :

  • depresja,
  • mania,
  • hipomania,
  • oraz epizody mieszane.

Między nimi mogą występować remisje, czyli okresy, w których objawy choroby są całkowicie lub częściowo uśpione.

F31Klasyfikacja diagnostyczna ICD-10
Zaburzenia afektywne dwubiegunowe
F31.0Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod hipomanii
F31.1Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod maniakalny bez objawów psychotycznych
F31.2Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod maniakalny z objawami psychotycznymi
F31.3Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod depresji o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu
F31.4Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod ciężkiej depresji bez objawów psychotycznych
F31.5Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod ciężkiej depresji z objawami psychotycznymi
F31.6Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod mieszany
F31.7Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – remisja
F31.8Inne zaburzenia afektywne dwubiegunowe
F31.9Zaburzenia afektywne dwubiegunowe, nie określone
Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10

Choroba afektywna dwubiegunowa dzieli się na dwa główne typy :

  1. ChAD typ I – występowanie epizodów depresji, manii oraz remisji.
  2. ChAD typ II – występowanie epizodów depresji, hipomanii oraz remisji.

Istnieje również mania jednobiegunowa, lecz diagnozuje się ją bardzo rzadko oraz mania wywołana zażywaniem środków psychoaktywnych lub zbyt silnym działaniem leków przeciwdepresyjnych.

Wyróżnia się również odmiany ChAD

Szybka zmiana faz – epizody choroby występują przynajmniej cztery razy w roku, a okresy remisji mogą, ale nie muszą występować.

Ultraszybka zmiana faz – epizody choroby trwają bardzo krótko, od kilku dni do maksymalnie kilku tygodni i przechodzą jeden w drugi. Okresy remisji raczej nie występują wcale.

Okołodobowa zmiana faz, czyli tzw. ultradian – bieguny choroby zmieniają się nawet kilka razy w ciągu 24 albo 48 godzin.

Sezonowość – epizody depresji występują w okresie jesienno-zimowym, a hipomanie i manie wiosną i latem.

Spektrum ChAD – do niego zaliczają się wszelkie inne cechy dwubiegunowości, które nie kwalifikują się do pełnoobjawowej choroby afektywnej dwubiegunowej.

Depresja – epizod depresji

Depresja zabija optymizm, dobrą samoocenę, wiarę w lepsze jutro, a nawet wszelkie chęci do życia. Objawy jakie mogą wystąpić w depresji :

  • przygnębienie,
  • poczucie beznadziejności,
  • niska samoocena,
  • pesymistyczne myślenie,
  • spadek lub brak odczuwania przyjemności,
  • myśli samobójcze,
  • ciągłe zmęczenie, brak sił
  • zaburzenia snu (bezsenność lub duża potrzeba snu),
  • zaburzenia odżywiania (brak apetytu lub wzmożony apetyt, nawet z napadami objadania się),
  • spadek lub wzrost masy ciała,
  • zaburzenia koncentracji i uwagi,
  • zmniejszone libido,
  • rozmaite bóle : brzucha, głowy, pleców,
  • problemy jelitowe.

Przeczytaj również : Mity o depresji – 10 najpopularniejszych.

Mania

Można powiedzieć, że mania jest przeciwieństwem depresji i właśnie dlatego nazywamy te jednostki dwoma biegunami. O manii słyszy się o wiele rzadziej, a to dlatego, że w przeciwieństwie do depresji, zwykle występuje tylko w przebiegu ChAD. Mania jednobiegunowa to rzadka przypadłość.

Mania : pobudzenie emocjonalne i ruchowe, czyli przypływ energii oraz nowych pomysłów.

Osoba, która aktualnie doświadcza manii jest żywiołowa, pełna sił, pełna życia. Dobrą stroną manii jest występująca w niej energia, pomysłowość i zapał do pracy, które umożliwiają wielogodzinną pracę, nie czując przy tym zmęczenia. Niestety idzie to w parze z małym zapotrzebowaniem na sen i jedzenie, a czasem wręcz ich brakiem, co nie wpływa dobrze na kondycję organizmu.

Mania sprawia, że obrane cele stają się niezwykle ekscytujące, przełomowe i bez skazy, tym bardziej że pojawia się myśl “zasługuję na więcej niż mam“. Każda sugestia ze strony bliskich dotycząca uspokojenia się, bądź też zahamowania i ponownego przemyślenia swoich decyzji jest odbierana bardzo negatywnie. Niecierpliwość i pobudzenie pchają do natychmiastowej realizacji niezwykłych planów. W manii często występuje drażliwość, która może wywoływać nawet zachowania agresywne skierowane do siebie lub innych.

Przyśpieszenie myślenia jest pomocne dopóki nie dochodzi do natłoku lub gonitwy myśli, które bardzo ograniczają koncentrację, często dodatkowo uniemożliwiają zaśnięcie, czy chociażby wypoczęcie. Ponadto może powstać słowotok, mowa będzie niespójna, bez ładu, składu i sensu.

Niekończąca się energia, silna potrzeba mówienia, czasem bez ładu i sensu (słowotok), śmieszkowanie i wszechogarniający zachwyt życiem to cechy, które osobom z zewnątrz rzucają się w oczy najbardziej. Niektórzy jednak w manii zamiast cieszyć się życiem są ciągle zdenerwowani, sfrustrowani oraz agresywni, co nie tylko widać i słychać. Może to bowiem przysporzyć jego bliskim wiele problemów, a przede wszystkim cierpienia.

Zagrożenia w manii.

Mania może stanowić pewne zagrożenia dla relacji rodzinnych, małżeńskich, czy przyjacielskich, oraz dla ich budżetu, zwłaszcza kiedy rodzina i bliscy nie są odpowiednio przygotowani, czy doinformowani. Problem z budżetem może pojawić się, gdy pieniądz w oczach osoby z manią przestaje mieć znaczenie, a zakupy stają się bardzo łatwe i przyjemne. W manii często dochodzi do zwiększenia libido, pojawia się też duże pobudzenie seksualne, może choć nie musi dojść do niewierności partnera, dlatego w związkach i małżeństwach trzeba mieć to na uwadze.

Osoby z manią często porównują swój stan do bycia “na haju” (jak po narkotykach). W ostrej manii mogą wystąpić omamy (halucynacje) lub też urojenia wielkościowe, ale o tych dwóch zjawiskach przeczytacie trochę niżej. 

Mania i depresja to choroba, nie wybór.

Należy pamiętać o tym, że zachowanie osoby w manii oraz jej irracjonalne czyny są następstwem choroby, a nie złych zamiarów! Najpewniej w remisji nigdy nie doszłoby do wielu podobnych sytuacji. O tym jak postępować z osobą w manii, by jak najlepiej się z nią porozumieć i uniknąć nieszczęść, napiszę osobny wpis, bo jest o czym!

Hipomiania

Hipomania to lżejsza postać manii. Objawy maniakalne są osłabione, a niektóre z nich w ogóle nie występują. Osoba z hipomanią nie ma urojeń i omamów, nie jest agresywna, a mowa pozostaje spójna. Osoba z hipomanią może wcale nie odbiegać swoim zachowaniem od zachowania innych ludzi, choć przypływ energii i przyśpieszenie funkcjonowania nadal jest zauważalne. Codzienne obowiązki nie sprawiają jej problemu, a sprzątanie przychodzi z łatwością. Zmniejsza się zapotrzebowanie na sen i jedzenie, a wzrasta pomysłowość, produktywność oraz libido.

Podsumowując : objawami, które mogą wystąpić w manii lub hipomanii są:

  • nadmierny optymizm,
  • pomysłowość,
  • przyśpieszenie myślenia, natłok lub gonitwa myśli,
  • zaburzenia koncentracji,
  • osłabienie koncentracji,
  • drażliwość,
  • zachowania agresywne,
  • zmniejszona potrzeba snu , a nawet jej brak,
  • zmniejszony apetyt lub jego brak,
  • silna potrzeba mówienia, słowotok,
  • pobudzenie psychoruchowe,
  • nieograniczona energia i zapał do pracy,
  • podwyższone libido (popęd seksualny).

Epizod mieszany, czyli połączenie dwóch biegunów (depresji i manii)

Epizod mieszany może przebiegać na wiele sposobów, jednak zawsze ma miejsce współwystępowanie objawów depresyjnych i maniakalnych w określonym czasie. Najczęściej występują one jednocześnie. Jednak u niektórych przeplatają się, zamieniają, depresja – mania, w ciągu kilku, kilkunastu godzin.

Ja bardzo często mam stany mieszane i prawie zawsze objawy się wymieniają. Niestety prawie nigdzie nie przedstawia się drugiej – naprzemiennej wersji. Może nikt o niej nie słyszał, nie wiem, ale jedno jest pewne : ona istnieje. Niedługo podrzucę Wam dowody 🙂

Omamy (halucynacje) i urojenia w ChAD

W silnej, tzw. wysokiej manii oraz ciężkiej depresji mogą pojawić się objawy psychotyczne. Są to różnego rodzaju omamy, inaczej halucynacje oraz urojenia wielkościowe. Przykładami urojeń tego typu są : fałszywe przekonanie o wielkiej misji lub poczucie niezwykłej mocy, co jest odporne na wszelką argumentację.

Rodzaje omamów :

  • słuchowe (głosy, rozmowy lub np. dźwięki z reklam telewizyjnych)
  • wzrokowe (błyski światła, poruszanie się przedmiotów, np. ich falowanie, obrazy przedmiotów, osób, zwierząt, nawet w postaci ciągłej, jak w filmie)
  • czuciowe (dotyczące skóry lub organów wewnętrznych, np. chodzenie owadów po skórze na ręce)
  • smakowe (odczuwanie na języku jakiegoś smaku)
  • węchowe (zapachy, najczęściej nieprzyjemne).

Kiedy zaczyna się choroba afektywna dwubiegunowa i skąd się bierze? Przyczyny ChAD.

Na chorobę afektywną dwubiegunową nie zachorujemy z dnia na dzień. Co może wpłynąć na wystąpienie ChAD?

  • geny – choroba może, choć nie musi być dziedziczna,
  • zaburzenia ze strony neuroprzekaźników w mózgu,
  • trudne dzieciństwo, dużo stresu,
  • traumy, ciężkie wydarzenia z przeszłości,
  • niewłaściwy, nieregularny tryb życia.

Choroba afektywna dwubiegunowa ujawnia się zwykle między 20, a 30 rokiem życia. Zdarza się, że objawy pojawiają się u osób starszych.

W dzieciństwie rzadko dostrzega się objawy choroby, ale jeżeli już to maniakalne : pobudzenie psychoruchowe, problemy z koncentracją. Jednak w takich przypadkach zwykle podejrzewa się i diagnozuje ADHD.

Kliknij tutaj jeśli chcesz poznać 4 lata mojego życia z początkami ChAD.

Obserwuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne w linii
Pokaż wszystkie komentarze